Jacqueline Oskamp

muziek – journalistiek – cultuurpolitiek

Foto: Erik van den Berg

Goed luisteren is de kunst. Taal is het middel waarmee ik mijn bevindingen vorm geef. Deze website
biedt een overzicht van wat ik door de jaren heen heb geschreven, publicaties die cirkelen rond muziek,
erfgoed en maatschappij.

NIEUWS

Interview over Louis Andriessen bij Parmando-tv

Het kunstkanaal Parmando-tv besteedt de komende weken uitgebreid aandacht aan Louis Andriessen, die op 6 juni aanstaande 80 jaar hoopt te worden. Muziekjournalist Aad van Nieuwkerk interviewde mij ruim een half uur lang over Andriessen en zijn werk. Die uitzending kunt u hier bekijken.

Daarnaast zal Parmando vanaf zaterdag 18 mei tien documentaires over Louis Andriessen uitzenden:
– Imperfect harmony (Carmen Cobos)
– Hidden trees (Betsy Torenbos/Louis Andriessen)
Y después (Betsy Torenbos/Louis Andriessen)
– The road (Frank Scheffer)
In the ocean (Frank Scheffer)
– Een tijdelijke overeenkomst met de zee (Steve Martland)
– Odyssee (Frank Diamand)
– Never a dull moment (Carien Bijlsma)
– Anaïs Nin (Carien Bijlsma)
– Componeren, een les (Hans Hulscher/Louis Andriessen)

Op televisie is het vier uur durende Andriessen-programma iedere zaterdag- en zondagavond vanaf 20.00 uur te zien (Parmando is te vinden in de categorie ‘apps’). Via de website, mobiel of tablet op elk gewenst moment.


Contract biografie Andriessen getekend!

Op maandag 15 april 2019 heb ik in bijzijn van Louis Andriessen en zijn vrouw Monica Germino het contract voor de biografie over Louis Andriessen getekend. Een delegatie van uitgeverij Ambo|Anthos – mijn uitgever Laurens Ubbink en directeur Tanja Hendriks – was speciaal naar de werkruimte van Andriessen aan de Keizersgracht in Amsterdam gekomen om dit moment luister bij te zetten. Met chocoladetaart en bubbels hebben we dit feestelijk samenzijn gevierd. Louis Andriessen, die deze zomer 80 jaar oud wordt, mag terug kijken op een lang en rijk leven. Dat betekent veel werk voor zijn biograaf. Als deadline voor het manuscript hebben we dan ook 1 januari 2028 afgesproken.


De eerste recensie van Opslaan en vernietigen verschijnt op 6 november 2017 in het Reformatorisch Dagblad. In een uitgebreid artikel combineert muziekmedewerker Jaco van der Knijff een boekbespreking met een verslag van de boekpresentatie eind oktober in Den Haag. Onder de titel ‘Donkere wolken boven het nationaal muziekgeheugen’ geeft hij een goede indruk van boek en symposium.


Tijdens een drukbezocht symposium in de Centrale Bibliotheek in Den Haag over de toekomst van de bedreigde muziekarchieven (27 oktober 2017) presenteer ik mijn boek Opslaan en vernietigen. Eric van Balkum schrijft een aardige impressie op zijn blog. Ook de VPRO besteedt uitgebreid aandacht aan de verschijning van mijn boek op de eigen website. Naast speeches van Loes Rusch, Frits Zwart, Daan Manneke en Sander van Maas is er muziek: violist Heleen Hulst en pianist Gerard Bouwhuis spelen de vioolsonate nr.2 van Daniël Ruyneman – een van die componisten die recentelijk dankzij de muziekarchieven aan de vergetelheid is ontrukt.


Naar aanleiding van mijn boek Opslaan en vernietigen verschijnt er op 27 oktober 2017 een interview in de Volkskrant.


De kop van deze recensie (maart 2018) zegt genoeg:

Messcherp boek over brute vernietiging

In het Jazz Bulletin, een uitgave van het Nederlands Jazzarchief dat zelf ook zwaar is getroffen door de bezuinigingen, betoogt auteur Coen de Jonge dat ‘een belangrijk deel van ons collectieve culturele leven dreigt te worden vernietigd’. Maar preken voor eigen parochie heeft weinig zin en daarom besluit het met de woorden: ‘Nu maar hopen dat de betrokkenen dit messcherpe boek willen lezen.’


In Boekman (30 januari 2018) een kritische bespreking van Opslaan en vernietigen. De ‘historische sensatie’ is volgens recensent Nico de Klerk geen relevant argument voor behoud van een archief, omdat de gewone bezoeker geen kostbare archiefstukken mag vasthouden. Bovendien had hij meer voorbeelden willen lezen van musicologisch onderzoek waarvoor de archieven onmisbaar zijn. Desondanks wil hij ‘niets afdoen aan de bezorgdheid van de auteur’. Lees het volledige artikel hier.


Een mooie recensie in het Piano Bulletin door Christo Lelie. Hij schrijft: ‘Met het publiceren van dit boek heeft Jacqueline Oskamp het regeringsbeleid in het afgelopen decennium genadeloos aan de kaak gesteld. Hopelijk wordt Opslaan en vernietigen ook buiten de kringen van de zogenaamd elitaire kringen van beoefenaars en liefhebbers van klassieke muziek gelezen en serieus genomen.’


‘Het is de enorme verdienste van publiciste Jacqueline Oskamp dat zij op het moment dat de storm opstak die de muziekarchieven op dit moment levensgevaarlijk bedreigt, zich het lot van deze instellingen heeft aangetrokken. Opslaan en vernietigen – Muziekarchieven bedreigd is een tot in de perfectie gedocumenteerd boek geworden, waarin Jacqueline Oskamp nergens een blad voor de mond neemt.’

Aldus Rinus van der Heijden op 23 november 2017 op de website Jazznu.com. Lees het integrale en mooi geïllustreerde artikel hier.


Op vrijdag 27 oktober 2017 presenteer ik mijn nieuwe boek Opslaan en vernietigen – Muziekarchieven bedreigd (Ambo|Anthos 2017). De presentatie gaat vergezeld van een klein symposium met live muziek en een foto expositie van Joyce Vanderfeesten, die met haar camera in de depots is afgedaald. De toegang is gratis. Kijk hier voor meer informatie.


Een lovende kritiek van Een behoorlijk kabaal op de Belgische website Stretto: ‘De auteur getuigt van een indrukwekkende eruditie. Dit boek (…) mag geen enkele muziekliefhebber missen. Zeker, zeker lezen. Magistraal!’ De volledige recensie, gepubliceerd op 6 juni 2017, kunt u hier lezen.

.stretto


Op 18 april 2017 was ik te gast in het radioprogramma Springvossen, gepresenteerd door Robert van Altena. Een uur lang praatten we over Een behoorlijk kabaal, gelardeerd met de nodige muziekfragmenten. Hier kunt u de uitzending terugluisteren.

AFM


Een mooie recensie in Het Parool, zaterdag 15 oktober 2016. Erik Voermans schrijft: ‘Oskamp legt sterke eigen accenten. Daardoor weet ze knap uit de buurt te blijven van de historische schetsen zoals die in recente biografieën van Peter Schat en Reinbert de Leeuw zijn gegeven.’ En: ‘Een troostrijk boek’.

recensie-parool-foto

Haar boek stemt luisterlustig –  het beste wat je met een boek over muziek kunt bereiken.

Muziekjournalist Jaïr Tchong heeft Een behoorlijk kabaal genomineerd voor de NS Publieksprijs. Lees hier zijn uitgebreide motivatie. Het is uiteraard mogelijk een stem uit te brengen op Een behoorlijk kabaal. Scroll dan naar jouw eigen keuze.

Een verrassend signalement in de Volkskrant van 18 februari 2017:

Op de laatste dag van het jaar 2016 een korte maar krachtige bespreking in de Volkskrant: ****!

img_0720

In het Jazz Bulletin (december 2016) noemt Willem van Manen Een behoorlijk kabaal  ‘een absolute aanrader; het heeft veel diepgang en biedt interessante informatie over zaken die men nog niet wist, zonder zwaar op de hand te zijn.’

recensie-jazzbulletin-jpeg


‘Een zeer lezenswaardig boek’, aldus Peter van der Lint in Trouw (15 oktober 2016). Hij schrijft over Een behoorlijk kabaal: ‘Oskamp zet de muziek af tegen andere kunstvormen in Nederland en daarbuiten, en probeert de noten te verklaren vanuit de verschillende maatschappelijke, sociale en politieke ontwikkelingen. Niet dat die muziek daar per se beter van wordt, maar die bredere blik levert vaak een passend panorama op, waardoor sommige muzikale ontwikkelingen beter te begrijpen zijn – zeker ook voor hen die niet zo ingevoerd zijn in de moderne klassieke muziek.’

recensie-trouw.

Radio

Op zaterdagmorgen 29 oktober mocht ik invulling geven aan het radioprogramma Een goedemorgen met… op radio 4. Deze kans heb ik aangegrepen om twee uur lang bekendere en onbekendere werken uit het twintigste eeuwse Nederlandse repertoire te draaien. Luister hier het programma terug.

22 mei Concertzender Actueel

Op 22 mei was ik te gast in het radioprogramma
Concertzender Actueel om te vertellen over de achtergronden
van de Andriessen-biografie. Als u het gesprek wilt terugluisteren:
het begint in het tweede uur, direct na het nieuws van 16.00 uur.

Raad voor Cultuur adviseert over (muziek)archieven

Na de dramatische bezuinigingen op de kunstwereld door het kabinet Rutte I, keert het gezond verstand geleidelijk weer terug. Dat geldt ook ten aanzien van de muziekarchieven die in 2013 bijna helemaal dreigden te verdwijnen. In zijn Advies Cultuurbestel voor de periode 2021-24 – getiteld Cultuur dichtbij, dicht bij cultuur – adviseert de Raad voor Cultuur:

de functie van het beheer en behoud van erfgoed in de podiumkunsten structureel te ondersteunen uit de landelijke cultuurbegroting.

Ook adviseert de raad tot de inrichting van een overkoepelende beheerstichting waarin beheer, behoud en ontsluiting van de diverse muziekcollecties samenkomen. Een voorzet hiertoe hebben Muziekweb (Rotterdam) en SOM (Hilversum) gedaan in een gezamenlijk plan (Naar een Muziekarchief Nederland), waar alle organisaties die zich bezighouden met het archiveren van Nederlandse muziek bij zouden kunnen aanhaken.

Lees het volledige advies van de Raad voor Cultuur hier

Mijn boek Opslaan en vernietigen – Muziekarchieven bedreigd behandelt de cultuurpolitieke context die deze draconische bezuinigingen mogelijk maakte.


Publiek interview Louis Andriessen in Musis Sacrum

Tijdens een prachtig concert op 23 februari 2019 ter ere van de 80ste verjaardag van Louis Andriessen hield ik een publiek interview met het feestvarken. De dag ervoor had ik in het kader van de research voor een biografie over Andriessen in het archief van het Nederlands Muziek Instituut een paar grappige anekdotes ontdekt, die hem zichtbaar amuseerden. Zo schreef zijn moeder in 1953 aan ‘tante’ Annie over de dan 13-jarige Louis:

Hij schrijft momenteel een pianoconcert. Het eerste deel duurt 5 minuten, het tweede deel is het beste, en aan het 3de deel wordt nog gewerkt.

Tijdens dit verjaardagsconcert in Arnhem klonken een enkele klassiekers uit het oeuvre van Andriessen, waaronder On Jimmi Yancey, M is for Man, Music and Mozart, Dances en Hoketus.


Noodkreet bereikt Tweede Kamer!

De problematiek die ik in Opslaan en Vernietigen heb beschreven (zie de recensies hieronder) is opgepakt door de Tweede Kamer. Op 27 november 2018 zijn twee moties aangenomen: de oproep het muzikaal erfgoed beter te ontsluiten en een verzoek om budget om de collecties van het voormalige MCN en het TIN, die bij Bijzondere Collecties van de UvA zijn ondergebracht, in stand te kunnen houden.

Hoe zijn het de andere in het boek beschreven collecties vergaan?

In Hilversum hebben het Ministerie van OCW, de gemeente Hilversum en de Stichting Omroep Muziek al eerder de handen ineen geslagen. Onder leiding van projectmanager Marjon van Schendel wordt de collectie bladmuziek nu geïnventariseerd en (deels) gedigitaliseerd. In 2020 moet het leeuwendeel van de collectie digitaal doorzoekbaar zijn. De partituren zijn te vinden op www.muziekschatten.nl.

Helaas geen nieuwe ontwikkelingen in de gemeente Den Haag. Het Nederlands Muziekinstituut, dat sinds 2013 geen rijkssubsidie meer krijgt, is in zeer afgeslankte vorm ondergebracht bij het Gemeentearchief Den Haag.


Opening expositie

Op 23 augustus 2018 had ik de eer de expositie ter gelegenheid van het 150-jarig bestaan van de Koninklijke Vereniging voor Nederlandse Muziekgeschiedenis te openen. Plaats van handeling de Universiteitsbibliotheek van de Universiteit Utrecht. Van Sweelinck tot Diepenbrock brengt de geschiedenis van de vereniging aan de hand van documenten in beeld: successen (de uitgave van het complete oeuvre van Sweelinck, Josquin en Obrecht), conflicten (De Duitse en Belgische bestuursleden wilden na WO I niet met elkaar aan één tafel zitten), en feestelijke momenten (de toekenning van het predicaat ‘Koninklijk’ in 1994).

Om ook niet-kenners te betrekken bij het jubileum heeft Jochem van der Heide opdracht gekregen een documentaire te maken over de KVNM. Kijk zijn docu hier, inclusief recht-voor-zijn-raap straatinterviews in de Tweede Sweelinckstraat in Amsterdam.

De tentoonstelling is tot en met 24 november te bekijken, toegang gratis.


‘De toekomstige revisie in gevaar’, luidt de titel van een recensie van Opslaan en vernietigen in Ons Erfdeel (2018 nr.1).  Auteur Emanuel Overbeeke schrijft:

Jacqueline Oskamp geeft niet alleen een overzicht van de kaalslag, maar laat ook zien hoe die bestaande problemen verergerde. Ze hanteert de toon van een journaliste, maar is meer een onderzoekster die de juiste balans treft tussen incident en trend.


Op zijn website Nieuwe Noten gaat Ben Taffijn uitvoerig in op de problematiek van Opslaan en vernietigen. Hij concludeert dat met de sluiting van de muziekarchieven veel bijzondere partituren verloren zouden gaan:

‘Zoals die prachtige derde vioolsonate van Daniël Ruyneman die door Heleen Hulst en Gerard Bouwhuis werd vertolkt tijdens het symposium. Daniël wie? Inderdaad, ook ik kende deze componist niet en dat bleek niet terecht. Die archieven moeten dus gewoon blijven en Oskamp breekt er terecht een lans voor. Lezen dat boek!’

Daniël Ruyneman getekend door Jan Wiegers.


Naar aanleiding van mijn boek Opslaan en vernietigen verschijnt er op 27 oktober 2017 een interview in de Volkskrant.


Een interessante recensie van Thea Derks op Cultuurpers.nl (15 dec. 2017). Zij noemt het boek ‘een aanklacht tegen de verkwanseling van cultureel erfgoed’.


Voorpublicatie

Op 17 oktober 2017 verscheen in Argus een voorpublicatie uit Opslaan en vernietigen – Muziekarchieven bedreigd (Ambo|Anthos 2017).


Binnenkort verschijnt mijn nieuwe boek Opslaan en vernietigen – Muziekarchieven bedreigd (Ambo|Anthos 2017). In het binnenwerk bevindt zich een prachtig fotokatern gemaakt door Joyce Vanderfeesten. Zij heeft ook de foto voor de cover gemaakt.


Een ****-bespreking in NRC Handelsblad op 9 december 2016: ‘Oskamp plaatst de Nederlandse muziekgeschiedenis midden in het woeden der gehele wereld.’

recensie-nrc_jpeg

Van de drukker

boek

Een behoorlijk kabaal is afgelopen maandag van de persen gerold, aanstaande vrijdag, 30 september om 16.30 uur, is de officiële presentatie in Athenaeum op het Spui in Amsterdam. Een voorpublicatie is te lezen op de website van Athenaeum.

Vanaf donderdag is Een behoorlijk kabaal verkrijgbaar in de boekhandel. Bestellen via bol.com kan nu al.

Presentatie

p1130397

Op vrijdag 30 september was de presentatie van Een behoorlijk kabaal bij Athenaeum Boekhandel op het Spui in Amsterdam. Met live muziek van Theo Loevendie (foto), nestor van de Nederlandse muziek. Ik heb het boek aangeboden aan de Componist des Vaderlands, Willem Jeths.

p1130449

p1130503

p1130530

p1130435

Voorpublicatie

Op de website van Athenaeum staat een fragment uit hoofdstuk 4 uit Een behoorlijk kabaal: ‘Van boogie-woogie naar Bokkenwagen’.

louis-andriessen

Louis Andriessen schreef een prachtige aanbeveling voor op de achterflap van Een behoorlijk kabaal:

Enorm spannend boek. Avontuur na avontuur: we herbeleven de Duitse bezetting, daarna gaan we naar Indonesië. Heel veel verhalen over die, en over o ja die, en ook die, kortom componisten onterecht vergeten, en misschien terecht vergeten. Wie zal het zeggen. Jacqueline Oskamps’ stijl is briljant en geestig, vaak venijnig, maar ook grondig, zowel over de muziek als over de politiek.

  • Louis Andriessen

De titel

De titel Een behoorlijk kabaal is ontleend aan een muziektheaterstuk van Misha Mengelberg en Wim T. Schippers uit begin jaren zeventig. Deze laatste kwam ook een kijkje nemen op de presentatie bij Athenaeum Boekhandel 30 september j.l..

p1130415

p1130554

Radio

Op woensdag 28 september was ik te gast bij Hans Haffmans in het radioprogramma Podium op radio 4. Gespreksonderwerp was uiteraard mijn net verschenen boek Een behoorlijk kabaal. Luister hier het interview terug.

boek1